در این مقاله به دنبال چه هستید؟
دلایل بروز زردی در نوزادان چیست؟
عدد بیلیروبین نوزاد چند باید باشد و چه زمانی زردی خطرناک است؟
زردی نوزادان یکی از شایعترین مشکلات روزهای ابتدایی تولد است که تقریباً بیشتر والدین حداقل یکبار با آن مواجه میشوند. با وجود شایع بودن، زردی اگر بهموقع تشخیص و درمان نشود میتواند عوارض جدی و جبرانناپذیری برای نوزاد ایجاد کند.
در این مقاله بهصورت کامل بررسی میکنیم:
-
زردی نوزاد چرا ایجاد میشود؟
-
عدد نرمال بیلیروبین نوزاد چقدر است؟
-
چه عواملی زردی را تشدید میکنند؟
-
چه زمانی نیاز به دستگاه زردی (فتوتراپی) است؟
-
نقش تغذیه مادر و نوزاد در زردی چیست؟
زردی نوزاد چیست؟
زردی یا یرقان نوزادی به حالتی گفته میشود که پوست و سفیدی چشم نوزاد زردرنگ میشود. این تغییر رنگ به علت افزایش مادهای به نام بیلیروبین در خون اتفاق میافتد.
بیلیروبین از تجزیه طبیعی گلبولهای قرمز بهوجود میآید. در حالت طبیعی، کبد این ماده را پردازش کرده و از طریق صفرا و مدفوع از بدن خارج میکند.
در نوزادان، به دلیل نارس بودن کبد، این فرایند ممکن است بهخوبی انجام نشود و بیلیروبین در خون تجمع پیدا کند.
چرا زردی در نوزادان شایع است؟
نوزادان نسبت به بزرگسالان:
-
تعداد بیشتری گلبول قرمز دارند
-
گلبولهای قرمز آنها سریعتر تخریب میشود
-
کبد آنها هنوز تکامل کامل ندارد
این سه عامل باعث میشود زردی در روزهای اول تولد پدیدهای شایع باشد. با این حال، همه زردیها بیخطر نیستند.
دلایل بروز زردی در نوزادان
1️⃣ ناسازگاری گروه خونی مادر و نوزاد
یکی از مهمترین و خطرناکترین علل زردی، ناسازگاری گروه خونی است (نه یکسان بودن گروه خونی).
انواع ناسازگاری:
-
ناسازگاری ABO (مثلاً مادر O و نوزاد A یا B)
-
ناسازگاری Rh (مادر Rh منفی و نوزاد Rh مثبت)
در این حالت، بدن مادر علیه گلبولهای قرمز نوزاد آنتیبادی تولید میکند و باعث تخریب سریع آنها میشود. نتیجه این فرایند، افزایش شدید بیلیروبین و زردی زودرس است.
📌 این نوع زردی معمولاً:
-
در ۲۴ ساعت اول تولد ظاهر میشود
-
نیاز به بررسی فوری و گاهی اوقات بستری دارد
2️⃣ یبوست نوزاد و بازجذب بیلیروبین
یکی از عوامل کمتر شناختهشده اما بسیار مهم، یبوست نوزاد است.
بیلیروبین پس از ورود به روده باید از طریق مدفوع دفع شود. اگر نوزاد دچار یبوست باشد:
-
بیلیروبین دفعشده دوباره از روده بازجذب میشود
-
سطح بیلیروبین خون بالا میماند
-
روند کاهش زردی کند میشود
توصیه زرد ایران:
برای جلوگیری از بازجذب بیلیروبین:
-
استفاده از دستگاه زردی نوزاد (فتوتراپی)
-
تنظیم تغذیه نوزاد
-
استفاده از مکملهای تجویزشده توسط پزشک
باعث میشود روده فرصت بازجذب بیلیروبین را نداشته باشد و زردی سریعتر کاهش یابد.
3️⃣ استفاده نادرست از شیر خشک
برخی خانوادهها به اشتباه تصور میکنند شیر خشک باعث کاهش زردی میشود؛ در حالی که:
-
شیر خشک در حدود ۸۰٪ نوزادان باعث یبوست میشود
-
یبوست باعث تشدید و طولانی شدن زردی میگردد
-
دفع بیلیروبین را کند میکند
❗ استفاده خودسرانه از شیر خشک برای درمان زردی توصیه نمیشود و باید حتماً با نظر پزشک باشد.
4️⃣ زردی ناشی از شیر مادر (در موارد خاص)
در درصد کمی از نوزادان (حدود ۲۰٪) ترکیبات خاصی در شیر مادر باعث میشود:
-
حرکات روده نوزاد کاهش یابد
-
یبوست ایجاد شود
-
دفع بیلیروبین با تأخیر انجام شود
در این موارد خاص:
-
قطع کامل شیر مادر توصیه نمیشود
-
ممکن است با نظر پزشک، یک یا دو وعده شیر خشک جایگزین شود
-
رژیم غذایی نوزاد و مادر متفاوت تنظیم میشود
-
روند کاهش زردی با سایر نوزادان متفاوت است
5️⃣ تغذیه مادر و مصرف گرمیجات
برخی مادران در دوران شیردهی مقدار زیادی غذاهای با طبع گرم مصرف میکنند. در بعضی نوزادان مستعد، این موضوع میتواند:
-
باعث تغییر قوام مدفوع
-
تشدید یبوست
-
کند شدن دفع بیلیروبین
📌 در این شرایط:
-
مادر باید طبق برنامه مشخص از برخی غذاها پرهیز کند
-
این برنامه باید توسط کارشناس زردی یا پزشک تنظیم شود
-
پرهیز غذایی خودسرانه توصیه نمیشود
عدد بیلیروبین نوزاد چند باید باشد؟
یکی از پرتکرارترین سوالات والدین این است:
عدد زردی نرمال چند است؟
پاسخ این سؤال به عوامل مختلفی بستگی دارد:
-
سن نوزاد
-
وزن نوزاد
-
نارس یا رسیده بودن
-
علت زردی
بهطور کلی:
-
🔹 نوزادان ۳ تا ۱۰ روزه
👉 بیلیروبین نرمال: حدود 7 تا 8 -
🔹 نوزادان بیش از ۱۰ روز
👉 بیلیروبین نرمال: حدود 10
❗ توجه: این اعداد حدود نرمال هستند و تصمیم نهایی برای درمان باید توسط پزشک گرفته شود.
چه عواملی در تصمیم برای فتوتراپی مؤثر است؟
برای تجویز دستگاه زردی نوزاد، پزشک موارد زیر را بررسی میکند:
-
سن دقیق نوزاد
-
وزن هنگام تولد
-
هفته بارداری
-
عدد بیلیروبین
-
سرعت افزایش زردی
-
وجود بیماریهای زمینهای
بنابراین ممکن است دو نوزاد با عدد بیلیروبین مشابه، درمان متفاوتی دریافت کنند.
درمان زردی نوزاد با دستگاه فتوتراپی
فتوتراپی مؤثرترین و علمیترین روش درمان زردی نوزادان است.
در این روش:
-
نور آبی با طول موج استاندارد به پوست نوزاد تابانده میشود
-
بیلیروبین به شکل قابل دفع تبدیل میشود
-
از طریق ادرار و مدفوع دفع میگردد
اجاره دستگاه زردی نوزاد در منزل
بسیاری از والدین هنگام شنیدن نام دستگاه زردی دچار اضطراب میشوند، در حالی که:
-
فتوتراپی یک روش ایمن است
-
میتواند در منزل انجام شود
-
از بستری غیرضروری جلوگیری میکند
زرد ایران با ۱۴ سال سابقه:
-
ارائه دستگاه فتوتراپی استاندارد
-
مورد تأیید وزارت بهداشت
-
آموزش کامل استفاده
-
پشتیبانی در طول درمان
باعث تسریع درمان زردی نوزاد در منزل میشود.
باورهای اشتباه درباره درمان زردی
❌ آب قند
❌ ترنجبین
❌ شیرخشت
❌ نور مهتابی
❌ خوددرمانی
این روشها نهتنها مؤثر نیستند، بلکه میتوانند باعث:
-
عفونت
-
تشدید زردی
-
تأخیر در درمان اصولی شوند.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
-
زردی در ۲۴ ساعت اول تولد
-
زردی شدید دست و پا
-
خوابآلودگی غیرعادی
-
بیاشتهایی
-
گریههای جیغمانند
-
تشنج
جمعبندی نهایی
زردی نوزادان شایع است، اما بیتوجهی به آن خطرناک است.
شناخت علل زردی، دانستن عدد نرمال بیلیروبین و استفاده بهموقع از دستگاه زردی نوزاد، از بروز عوارض جدی جلوگیری میکند.
اگر نوزاد شما دچار زردی شده و درباره استفاده از دستگاه فتوتراپی تردید دارید، مشاوره و اقدام بهموقع بهترین تصمیم برای سلامت نوزاد است.
بدون دیدگاه